---
title: "Clave de sol e clave de fá: como ler as duas pautas · Piakno"
description: "Uma clave ancora a pauta: a clave de sol (𝄞) fixa a segunda linha como G4, e a clave de fá (𝄢) fixa a quarta como F3. Todas as outras linhas e espaços saem dessa única âncora, pelo alfabeto."
url: "https://piakno.com/pt-BR/theory/treble-and-bass-clef"
lang: "pt-BR"
alternates:
  en: "https://piakno.com/theory/treble-and-bass-clef.md"
  zh-Hans: "https://piakno.com/zh-Hans/theory/treble-and-bass-clef.md"
  zh-Hant: "https://piakno.com/zh-Hant/theory/treble-and-bass-clef.md"
  ja: "https://piakno.com/ja/theory/treble-and-bass-clef.md"
  ko: "https://piakno.com/ko/theory/treble-and-bass-clef.md"
  es: "https://piakno.com/es/theory/treble-and-bass-clef.md"
  de: "https://piakno.com/de/theory/treble-and-bass-clef.md"
  pt-BR: "https://piakno.com/pt-BR/theory/treble-and-bass-clef.md"
---

# Clave de sol e clave de fá

> Uma clave ancora a pauta: a clave de sol (𝄞) fixa a segunda linha como G4, e a clave de fá (𝄢) fixa a quarta como F3. Todas as outras linhas e espaços saem dessa única âncora, pelo alfabeto.

Também chamado de clave de sol ou clave de fá

Os dois símbolos são letras estilizadas, e ambos ainda apontam para a linha que definem. A clave de sol é um G ornamentado cuja espiral se enrola em torno da segunda linha; a clave de fá é um F ornamentado cujos dois pontos ficam um de cada lado da quarta linha.

*A espiral da clave de sol se enrola em torno da linha dois — essa linha é G4.*

*Os dois pontos ladeiam a linha quatro — essa linha é F3.*

Uma âncora basta; o resto é contar. Linhas e espaços se alternam, e os nomes se repetem na sequência C D E F G A B. Aprender uma linha vale mais do que decorar uma mnemônica para cada pauta: se você errar a mnemônica, ninguém avisa; se errar a âncora, a próxima nota simplesmente não cabe.

*As cinco linhas da pauta da clave de sol, de baixo para cima.*

> No piano, em uma pauta dupla, a mão direita costuma ler a clave de sol e a esquerda a clave de fá — mas isso é um hábito, não uma regra. Quando a mão esquerda sobe, a pauta de baixo simplesmente troca para a clave de sol. A clave diz qual nota é cada linha, não qual mão a toca.

## Perguntas frequentes

### Como ler a clave de fá?

Comece pela linha do F entre os dois pontos e conte por letras. As linhas de baixo para cima são G, B, D, F, A, e os espaços são A, C, E, G. O dó central é a primeira linha suplementar acima da pauta.

### Por que a música para piano usa duas claves?

O piano cobre mais de sete oitavas, muito mais do que uma só pauta consegue mostrar sem uma pilha de linhas suplementares. Duas pautas unidas por uma chave dividem a extensão perto do dó central, então cada mão lê sobretudo dentro da sua própria pauta.

## O curso trabalha isto em:

- [Aula 18 · As duas âncoras: G4 e F3](https://piakno.com/pt-BR/course/piano-foundations/lesson/18)

## Verbetes relacionados

- [Dó central](https://piakno.com/pt-BR/theory/middle-c)
- [Linhas suplementares e 8va](https://piakno.com/pt-BR/theory/ledger-lines-and-octave-signs)
- [Armadura de clave](https://piakno.com/pt-BR/theory/key-signature)
- [Sinais de repetição](https://piakno.com/pt-BR/theory/repeat-signs)

- [Referência de teoria](https://piakno.com/pt-BR/theory)